Spanning

Al die eindejaarslijstjes zijn nogal confronterend voor mensen met kinderen. Een top TIEN van de beste films van 2018? Ik ben in 2018 misschien vier keer naar de bioscoop geweest! Doe mij maar een top-10 van de beste oppassen. Of een top-10 van de nachten dat ik kon doorslapen. Mijn nummer van het jaar? ‘Klap eens in je handjes’, gevolgd door ‘Smakelijk eten, smakelijk drinken’. En ‘I want to break free’ van Queen natuurlijk.

Voor mij was dit het jaar van de spanning. Het ouderschap bracht allerlei nieuwe vormen van stress en onzekerheid met zich mee, waar mijn vriendin en ik ons telkens doorheen moesten vechten. Om over middeleeuwse kwaaltjes als hoofdluis, krentenbaard en de hand-mond-voet-ziekte nog maar te zwijgen.

Mijn culturele hoogtepunten hadden ook met spanning te maken. Zoals ‘Nanette’ de comedyshow van Hannah Gadsby, waarin ze op ingenieuze wijze uit de doeken doet hoe ze als seksuele minderheid al haar hele leven in spanning leeft, en daarom overweegt om te stoppen met comedy: “Punchlines hebben spanning nodig – en ik ben al sinds mijn kindertijd een meester in het beheersen van spanning. Maar ik wil het niet meer. De spanning maakt me doodmoe.” Ik weet niet of het comedy is, wat Gadsby doet, maar het is fantastisch.

Een veelgehoorde uitspraak dit jaar was: “Of mag je dat niet meer zeggen?” – juist ook in comedykringen. Ik begrijp dat niet zo goed. Gadsby heeft gelijk: grappen hebben spanning nodig. Nu op heel veel gebieden – misbruik, seksuele identiteit, racisme – spanningen zijn blootgelegd, is het simpelweg niet interessant meer om er grappen over te maken – tenzij je die oude spanningen eigenlijk in stand wilt houden. Natuurlijk mág je nog een giechelige grap over homo’s maken, of over zeurende vrouwen, maar waarom zou je, als je van goede comedy houdt? Er zijn nu zoveel nieuwe ongemakkelijke sociale normen en kleine taboe’s die erom smeken om opgelost te worden met een goede punchline.

Gadsby wil de spanning niet meer dragen, maar het is waar: minderheden leven voortdurend in spanning, en kunnen er daarom meesters in worden. Daarom zijn veel van mijn favoriete makers van het afgelopen jaar zwarte Amerikanen, vermoed ik: filmmakers als Jordan Peele (Get Out) en Donald Glover (de serie Atlanta), rappers als Kendrick Lamar, en schrijvers als Ta-Nehisi Coates durven vanuit die spanning te werken, ze kijken reikhalzend uit naar een niéuwe wereld, en daarom is hun werk zo meeslepend.

Mensen vragen me soms of ik spijt heb van het vaderschap. Natuurlijk waren er nachten dat ik om half vier met een krijsende dreumes in mijn armen stond en dacht: waarom ben ik hier in godsnaam aan begonnen? Waarom hebben we ons comfortabele leven vrijwillig opgegeven? Maar dan bouwde de spanning zich op, kwam ze tot uitbarsting en vonden we toch weer een nieuw perspectief. We vonden onszelf opnieuw uit, talloze keren.

Ik hoop dus dat we in 2019 niet in oude spanningen zullen blijven hangen, dat we nieuwe spanningen durven opzoeken en die met nieuwe punchlines zullen verlichten.